لہتے بلوچ چاگردا حکمت:و دنیای چاگردا پہوالیں غلام و جنگلی کو

من یک گوشکندے نبشتہ کرتگ ات کہ سرگال " گؤشکندمدرسہ"


سرگال انت: ادبی وروک گؤشکند

یک ملکے ھست ات کہ غریب و بے وس و بے مدرسہ زبان اتنت

بلے اودا شرین زبان زانت ھست ات پہ ھما قوم مردمان ئی دلء بے مٹ اتنت و دگہ قومان پہوال حساب کرت انت ملک میراث اش برتگ اتنت کہ ظاھریں گپے ڈونڈا دراھین رستران ئی سر مان انت.

گڑا چہ ھما دگہ قومان ئی پادشاھان یکے بدل بوت و عادلیں حاکمے بوت.
وتی ملکے مردمان ئی آباد کنئگا پد چمشانکے پہ ھمے غلامیں قوم ئے دات و بزگی بوت.

پادشاہء اشان ئی آباد کنئگ ارادہ کرت و قاصدے دیم ئی دات کہ بچار و جست پرس کن اے قومء بودیگ و زانتکار ھست کہ قابل قبول بنت پہ" ذمہ داربیئگا"

قاصد جست و پرسء پد معلوم بوت کہ اے قومے ندکار و ادیب بے جواب انت و پرآ نادانیں قوم دلء پیغمبر اتنت و قاصدا حال پہ پادشاہء دات.

پادشاہ گؤشت آیان حال بدئے کہ من انشاءاللہ پہ شمۓ دادے رسان.
و دیر نگوست و پادشاہ رفت پہ ھمایان ئی ملک آباد کنئگء.
و مخلوق پادشاہ دیما درآتک پہ پیش سلام ئی و پادشاہ استقبال کنئگا، و پادشاہ اش پہ وتی استادان ئی استاد منزلء برت کہ پروفیسر نام وت!

"ادبی حکیم" و نآمء چہ ظاھر انت کہ وتی زبان ادبیات پرفیسر انت چو! "لقمان چکیم" کہ من قصہ بیان کرتگ، "ھر نادراہا علاج است"

خیر! پادشاہ پہ عزت و احترام ماں دیوان جاہء نندینگ بوت، دراھی و سلامتی و آپ چاہ پد! پروفیسر ادبی حکیمء وتی دھقان گوانک کرت کہ دھقان برو چہ بازارا تازھیں گوشت و مرغ بگر و بیار کہ ملکے پادشاہ آتکہ و شرین وراک لوٹیت.

پروفیسر ادبی حکیمء اے ڈولء ماں دہقان مبایل ئے نبشتہ کرت،

دھقان برو بازارا یک پس ئی جونے و یک """"مرگ"""" بگر بیار.

پادشاہء وتی گوش روپت انت کہ پس جونا سرپد بوت بلے مرگء سرپد نبوت بازین خیالے کرت ئی،
بلکیں منی جرند کوش انت کہ شصت و ھفتاد سال ایں مارا اشان ئی ملک ایں برتگ و مردم ایں وتی غلام کرتگ انت.

پادشاہ: واجہ تو چۓ گؤشت.؟
پروفیسر! پس ئی جون" مرگ"

پادشاہ: واجہ من سرپد نبیتان اے گالان نبشتہ کن. پرے نزیکان قلم و کاغد نیست ات کہ پہ زبر و زیر اش دزنبیس بہ کنت و گون وتی مبایلء نبشتہ ئی کرت انت.

گوشت و """"مرگ""""

پادشاہء فکر کرت کہ نوں منی خیر نہنت کہ دہقان رؤت "مرک" کاریت گڑا نتیجہ ملکموت انت و دہقان رؤت پہ سلاح و تیر توپنگ
و زرنگ ایں مردم آرئگء.

پادشاہ: پہ وتی امراہان گؤشت کہ حیلت کن ات گہاڑیا چالو کن ات برینوں اے قوم پہ مۓ کوشگا دلمانگیں واشان نہ کرز انت کہ آباد و راحت بہ بنت ویل اش کن.


پروفیسرے دیم "5" نمبر بوت کہ مخلوق ھمآئی آسء ستک انت دگہ یک قرنے پشتروئ اش کرت.

نوں اے بوت قصہ پروفیسر ادبی حکیم ئیگ وت آئی قوم حال ئے کہ وھدے قوم سرپد بہ بیت کہ اے واجہ ادبی حکیم نہنت بلکیں ادبیات وروکیں ریش انت گڑا حال ئی چطور بیت وت زانت.

دلگوش: باز جاگہ من خیال کرتہ کہ ندکاران ادبیات و حکمت بیان کرتہ کہ بنیاد اش حکمت نبوتگ انت و وانوکان:
جوان و لائق پسہ داتگ انت.

مثال: اگاں یکے گؤش ایت کہ عاقل جاھل قدر زان انت کہ یکبرے وت جاھل بوتگ انت.

گڑا شما چۓ گؤش ات کہ اے حکمت و زانتکاری گپ انت.؟

اگاں پہ دلے جہلانکیء فکر کن ات گڑا ھجبر چشیں گالان نئے نبشتانک کن ات نئے لائق کن ات.

جواب: و تفسیر گون ثبوت ثابت:
( ابو جہل)
جاھل ھجبر عاقل نبیت اگاں چہ دریای علم صاحب بہ بیت پرچا کہ پزانت قبول نکنت متکبر و جاھل انت وتی گپء برز لوٹیت.

عاقل: ھچبر جاھل نبیت اگاں چہ علمء "0" بہ بیت گون راستء تفاق بیت.
"ابوبکر صدیق": اولی مسلمان ھنچو کہ پیغمبرا اسلام حال دات گؤشت ئی ھچ شک نیست

بلوچی گؤش و کند مدرسہ.

سرگال: بلوچی گؤش کند مدرسہ

یک مدرسوے جوان کنئگ بوت پہ نام: بلوچی گؤش کند مدرسہ.

دو طالب علم کہ ماں یک بلوچی گؤش و کندے ادبیات مدرسوا وانئگایت انت کہ لہتے قرآنی حرف اش حذف کرتگ ات.

آ حرفان ایش انت.
ث،ح،خ،ذ،ص،ض،ط،ظ،ع،غ،ف،ق. :( گڑا دگہ چئے پشت کپت.؟

شوت انت پہ سئیل و گردشء کہ نیمروچء ھمودا سبارگ پیم کنت و بور انت.

دراھین بند و بسات اش برابر کرت لوھیگ اش پر کرت و بٹ گرادگء لگیت انت.

یک طالب علم کمے آکشتر پشت برزئگے ماں کلیری ساہکے نشتگ چلیم و تمپاک کشئگایت و چہ ھما باچکلوکی بلوچی کتابے کہ نوک چاپ بوتگ ات آئ وانئگایت.

دومۓ گون آس روک و ورئگ گرادگء گلایش ات و ھما قصوا بلوچی گوش دارئگایت.

ھما کہ قصوا وانئگایت یگناہء دیست ئی کہ پلاہیں جانورے کؤرا برزا پیداگ انت.

گؤشت ئی وتی سنگتء کہ بچہ بتچ آپتے پیداگ انت سنگتء ھچ نگؤشت کہ بلکہ قصہ ھمے ڈول اینت.

دومۓ برے سک توار کرت کہ بجہ بتچ آپتے پیداگ انت زاناں تو نآشکون ئے، سنگتء پسو دات کہ ترا خدای ٹوپے بلئگات غنوکۓ من پرچیا بتچاں پت و موچ انت بلی کئیت باندا من وت پتے باں.

سومۓ برا گوانکی کرت بچہ بتچ کہ آپتے نہنت "آفتے" شیری چوکی پتے.

وھدے کہ اشکوت ئی چوکے پتے نہنت شیری پتے گڑا ھر دوئینان وتی شلوار لانتک انت دراھین بند و بسات اش رمبینت انت و دست اش توہ جت انت تو بتچ کہ من تچان.

بروہکے بروات ئے دوبارگ کدی آپتے سیاہگ اش نبشتنانک نکرت آفت اش نبشتانک کرت کہ ترس اش ماں بدنء کپت پہ چشین نبشتانکاں کہ پتء و آفت پجاہ آرئگ مہ بنت.

ندکاری: اسکانی بلوچ.

بہ گؤش و بہ کند

گونڈیں قندگ ی قصہ.

گؤش انت چہ ھما اھدیگ ایں مردماں کہ سادہ بوتگ انت.

یک مسافرے آتک یک میتگ جاہ ے کہ اودا یک مسیت کہ نمازجاہ ے گؤش انت ھست ات وت و ملای.

مسافر شپا بی وھد آتک مردمان جوی نگن ے دات بونڈکے دات و یکرے مسافر بیچارگ وپت. کہ آئ نام رحمت اللہ ات.

گوڑا صباحاں کہ بانگے بیت اے بلوچستان رسم بوتگ کہ گوامگواہ آ پاد آتکگ انت. دست و دیم اش شوشتگ و دیم پہ مسیت آ شوتگ انت.

گوڑا اے مسافر ھم پاد آتک و شوت مسیت آ گون ملای آ ھور نماز وانعگ آ شروع بیت.

ملای نمازا خلاص کنت اولی سلام ترین ایت ! السلام علیکم و رحمت اللہ ! مسافر ! علیکم السلام من آتک اؤں ملا.
دوم ی ! السلام علیکم و رحمت اللہ.
مسافر. واجہ من ترا گؤشت کہ من آتک اؤں ملا.